طلا بهتر است یا سکه؟/ مقایسه بازدهی در سالهای اخیر
وحید عامری
آبان ۲۱, ۱۴۰۴
4015
۲۰:۵۵ – ۲۱ آبان ۱۴۰۴
باشگاه خبرنگاران جوان – سرمایهگذاری یکی از دغدغههای اصلی بیشتر افراد جامعه در شرایط اقتصادی پرنوسان است. در ایران، طلا و سکه از پرطرفدارترین گزینهها برای حفظ ارزش دارایی یا همان سرمایهگذاری به شمار میروند. دلیل این محبوبیت، سابقه تاریخی و اعتماد عمومی به این فلز گرانبها است. در واقع، مردم از گذشته تا امروز طلا و سکه را بهعنوان راهی در برابر کاهش ارزش پول در نظر گرفتهاند.
با وجود این، انتخاب بین خرید طلا یا سکه بهسادگی ممکن نیست. هرکدام ویژگیها، مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارند. شناخت دقیق این تفاوتها میتواند باعث شود سرمایهگذار تصمیمی آگاهانه بگیرد و با توجه به هدف و میزان سرمایه، بهترین انتخاب را داشته باشد.
طلا بهتر است یا سکه؟
طلا به دلیل قیمتگذاری جهانی و شفافیت در معاملات، گزینهای مناسب برای افراد کمرسیک علاقهمند به سرمایهگذاری مطمئن است. شمش یا طلای آب شده معمولاً نزدیکترین قیمت به بازار جهانی را دارد و از این نظر حاشیه سود فروشنده کمتر خواهد بود. این موضوع برای سرمایهگذارانی که قصد نگهداری طولانیمدت طلا را دارند، بسیار مهم است. در مقابل، سکه بهویژه در بازار ایران تقاضای بالاتری دارد و نقدشوندگی آن بیشتر از طلا است. با این حال، نوسانات قیمت سکه گاهی شدیدتر از طلاست؛ زیرا علاوه بر قیمت جهانی طلا، عوامل داخلی مانند سیاستهای بانک مرکزی یا میزان عرضه و تقاضا هم بر آن اثر میگذارد. بنابراین، انتخاب بین طلا و سکه باید بر اساس اهداف سرمایهگذار و بازه زمانی موردنظر هر فرد انجام شود.
انواع سکه طلا بر اساس قطع و وزن
سکههای طلا در ایران در چند نوع مختلف عرضه میشوند که هر کدام ویژگیهای خاصی دارند. تفاوت این سکهها در وزن، عیار و میزان تقاضا لاست. تفاوتهایی که باعث میشود قیمت و کاربرد آنها متفاوت باشد. آشنایی با این تفاوتها برای هر سرمایهگذاری ضروری است. از سکه تمام بهار آزادی گرفته تا سکههای امامی، نیمسکه، ربعسکه و سکه گرمی، همه در بازار ایران معامله میشوند. هر کدام از این انواع برای گروه خاصی از سرمایهگذاران مناسب هستند؛ از کسانی که سرمایه قابل توجه دارند تا کسانی که به دنبال سرمایهگذاریهای کوچکتر هستند.
سکه بهار آزادی
سکه بهار آزادی یکی از قدیمیترین سکههای موجود در بازار ایران است. این سکه از سال ۱۳۵۸ وارد چرخه شد و بهنوعی یادگار نخستین سالهای پس از انقلاب به شمار میرود. عیار آن مانند دیگر سکهها ۹۰۰ در هزار است و وزن استانداردی دارد. با این حال، بهار آزادی در مقایسه با سکه امامی کمتر مورد توجه سرمایهگذاران امروزی قرار میگیرد. دلیل اصلی آن این است که بیشتر معاملات رسمی و حتی نرخگذاری بازار بر پایه سکه امامی انجام میشود. بنابراین، بهار آزادی بیشتر جنبه تاریخی و کلکسیونی پیدا کرده است.
سکه امامی
سکه امامی از سال ۱۳۶۹ وارد بازار شد و به مرور توانست جایگزین سکههای بهار آزادی شود. این سکه به دلیل عرضه گستردهتر و پذیرش عمومی، اکنون به پرمعاملهترین نوع سکه در ایران تبدیل شده است. عملاً بسیاری از فعالان بازار قیمت طلا و سکه را بر اساس نرخ سکه امامی محاسبه میکنند. از آنجایی که تقاضای بالایی برای سکه امامی وجود دارد، نقدشوندگی آن نسبت به سایر انواع سکه بسیار بیشتر است. به همین دلیل سرمایهگذارانی که قصد خرید و فروش کوتاهمدت دارند، معمولاً این نوع سکه را انتخاب میکنند.
نیم سکه
نیم سکه یکی از پرطرفدارترین گزینهها برای افرادی است که بودجه کمتری دارند. وزن آن نصف سکه تمام است، اما در بازار از نقدشوندگی مناسبی برخوردار است. در شرایطی که قیمت سکه تمام برای برخی سنگین است، نیم سکه انتخابی اقتصادیتر به شمار میرود. البته باید توجه داشت که حاشیه سود خرید و فروش نیم سکه بیشتر از سکه تمام است. همین موضوع باعث میشود در بلندمدت بازدهی آن کمتر از سکه امامی یا بهار آزادی باشد. با این حال، برای سرمایهگذاران خرد گزینهای مناسب خواهد بود
ربع سکه
ربع سکه به دلیل ارزانتر بودن نسبت به سایر سکهها، در میان عموم مردم بهویژه در زمانهایی که قیمت سکه بالا میرود، محبوبیت پیدا میکند. بسیاری از افراد برای ورود اولیه به بازار طلا این گزینه را انتخاب میکنند. با این وجود، اختلاف قیمت ربع سکه با ارزش ذاتی آن بسیار بیشتر از سکه تمام است. به همین دلیل، خرید آن بیشتر برای سرمایهگذاریهای کوتاهمدت توصیه میشود و برای نگهداری بلندمدت چندان بهصرفه نیست.
سکه گرمی
سکه گرمی کوچکترین واحد سکه و وزن آن بسیار کمتر از انواع دیگر است. این سکه بیشتر برای هدیه دادن استفاده میشود تا سرمایهگذاری. دلیل آن هم کارمزد بالا و تفاوت قیمت زیاد آن با ارزش واقعی طلای موجود است. از نظر سرمایهگذاری، سکه گرمی انتخاب مناسبی به شمار نمیآید. افرادی که قصد سرمایهگذاری جدی در بازار طلا را دارند بهتر است به سراغ نیم سکه، ربع سکه یا سکه امامی بروند. چرا که این سکهها نقدشوندگی بهتری دارد.
مزایا و معایب سرمایه گذاری طلا
طلای آبشده یا شمش، انتخابی مناسب برای سرمایهگذارانی است که دید بلندمدت دارند. یکی از بزرگترین مزیتهای این نوع سرمایهگذاری، شفافیت در قیمتگذاری است؛ چون ارزش آن بهطور مستقیم بر اساس قیمت جهانی طلا تعیین میشود و وابستگی کمتری به بازار داخلی دارد. علاوه بر این، طلا یک دارایی جهانی است و در صورت نیاز میتواند در خارج از کشور هم بهراحتی معامله شود. همین ویژگی، آن را به گزینهای قابل اعتماد برای کسانی تبدیل میکند که به دنبال امنیت مالی هستند.
با وجود این مزایا، سرمایهگذاری در طلا خالی از چالش نیست. نگهداری شمش یا طلای آبشده در خانه یا صندوق امانات، نیازمند امنیت بالا و هزینههای جانبی است. از طرف دیگر، در بازار ایران تقاضای عمومی برای شمش و طلای آبشده کمتر از سکه است. به همین دلیل در زمان فروش ممکن است فرایند نقد کردن دارایی کمی زمانبرتر باشد. همچنین خطر تقلب در عیار یا وزن طلای آبشده وجود دارد که نیازمند خرید از فروشندگان معتبر و همراه با فاکتور رسمی است.
مزایا و معایب سرمایه گذاری در خرید سکه
سکه طلا به دلیل ضرب رسمی توسط بانک مرکزی و استاندارد بودن وزن و عیار، یکی از مطمئنترین ابزارهای سرمایهگذاری در ایران محسوب میشود. محبوبیت عمومی سکه موجب شده که بازار آن همیشه پررونق باشد و نقدشوندگی بالایی داشته باشد؛ به این معنا که سرمایهگذار میتواند در کوتاهترین زمان، دارایی خود را به پول نقد تبدیل کند. همچنین، عرضه سکه در واحدهای مختلف مثل تمام، نیم، ربع و گرمی باعث میشود افراد با هر سطح سرمایهای امکان ورود به بازار داشته باشند.
با این حال، سرمایهگذاری در سکه معایبی هم دارد. یکی از مهمترین مشکلات، حباب قیمتی است؛ یعنی اختلاف میان ارزش واقعی سکه بر اساس قیمت جهانی طلا و قیمتی که در بازار معامله میشود. این اختلاف معمولاً به دلیل تقاضای داخلی، شرایط اقتصادی کشور یا نوسانات نرخ ارز شکل میگیرد. علاوه بر این، قیمت سکه تحت تأثیر سیاستهای اقتصادی و عرضه بانک مرکزی قرار دارد. موضوعی که میتواند نوسانات شدیدی ایجاد کند. بنابراین، خرید سکه بیشتر برای کسانی مناسب است که توانایی مدیریت ریسک و پذیرش نوسانات بازار را دارند.
خرید کدام نوع سکه بهتر است؟
اگر سرمایهگذار به دنبال سود مطمئنتر و نقدشوندگی بالا باشد، سکه امامی بهترین انتخاب است. این سکه به دلیل تقاضای زیاد و معاملات گسترده، همواره بازار فعالی دارد. برای سرمایهگذاریهای بلندمدت، سکه تمام بهار آزادی نیز گزینه مناسبی است. در مقابل، نیم سکه و ربع سکه بیشتر برای سرمایههای خرد کاربرد دارند. اگرچه اختلاف قیمت آنها با ارزش ذاتی بیشتر است، اما برای افرادی که نمیتوانند سکه تمام بخرند، همچنان گزینهای مناسب محسوب میشوند.
