کاهش مصرف آب به ۶۵ میلیارد مترمکعب نیازمند چه میزان سرمایه است؟

باشگاه خبرنگاران جوان؛ آزاده محبی – امیر هدایتی سرپرست دفتر امور آب کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی گفت: در سند امنیت غذایی که در سال ۱۴۰۲ به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید، تا سال ۱۴۱۱ برنامه ریزی شد که میزان مصرف تا افق ۱۴۱۱ رقمی بالغ ۴۰ درصد کاهش یابد و به عبارت دیگر به ۶۰ درصد آب تجدید پذیر برسد که براین اساس حداقل ۳۰ تا ۴۰ شاخص تعریف و ۲۴۰ الزام برای رسیدن به آن اهداف در نظر گرفته شد.

به گفته وی، در این برنامه رشد جمعیت و فاکتورهای دیگر لحاظ شده، اما متاسفانه الزامات مربوط به سامانه های نوین آبیاری و زیرسطحی اجرا نشده است.

هدایتی ادامه داد: در برنامه هفتم برنامه ریزی شد که طی ۵ سال میزان مصرف از ۸۰ میلیارد متر مکعب مصرف اعلامی وزارت نیرو به ۶۵ میلیارد متر مکعب معادل سالانه ۳ میلیاردمتر مکعب کاهش یابد و متناسب با این میزان مقرر بود که زیرساخت هایی از جمله سامانه های نوین آبیاری، سامانه زیرسطحی، تجهیز و نوسازی، کانال های بهسازی قنوات و توسعه شبکه های آبیاری و زهکشی با اهداف ۱۴۵ همت رعایت و اجرا شود که از لحاظ اعتباری تخصیص مورد نیاز داده نشد. به عنوان مثال سال ۱۴۰۳ رقمی بالغ بر ۱۴۵ همت برآورد شد که تا پایان سال مالی ۱۴۰۳، ۴.۵ همت در این سال تخصیص داده شد و مطمئنا با این شرایط به هدف بهره وری نمی رسیم.

این مقام مسئول افزود: براساس ماده ۳۳ قانون برنامه هفتم تنظیم الگوی کشت سالانه در دستور کار وزارت جهاد بود که تنظیم برنامه در قالب سامانه های برخط که در اختیار کشاورز قرار می گیرد و الگوی کشت می تواند ثبت کند، خدمات مختلفی در قالب نحوه کشت و پیشنهادات مختلف کوددهی و اجرا سم پاشی می شود و در این مسیر سامانه های مختلفی تعبیر شد که در یک شرایط نرمال از ۳ تا ۴ سال پیش برنامه ها تدوین شد که متاسفانه با آغاز برنامه با خشکسالی شدید در ۵۷ سال گذشته روبرو شدیم به طوریکه بارش های موثری نداشتیم که تمامی این عوامل اثر خود را در خشکسالی سال قبل بیشتر نشان داد. 

به گفته وی، سال زراعی گذشته برنامه منطبق با الگوی کشت در فروردین ماه متناسب با میزان آب مصرفی که وزارت نیرو اسفندماه اعلام کرد، ابلاغ شد و در نهایت کاهش تولید محصولات اساسی در
تابستان چشمگیر بود و کشور وارد فاز واردات در بسیاری از این محصولات شد و کماکان در سال زراعی جدید شرایط بارش نشان می دهد که سالی بدتر از قبل را پیش رو داریم چراکه با گذشت حدود ۲ ماه از آغاز سال زراعی، کم بارشی در ۶۰ سال گذشته بی مانند بوده است به طوریکه تاکنون ۱۵ استان بارشی نداشتند.

 هدایتی ادامه داد: با توجه به شرایط کم بارشی، اطلاعات هواشناسی که در اختیار دستگاه های مختلف قرار گرفت، مکاتبات لازم با وزارت نیرو داشتیم و قرار براین بود که وزارت نیرو آب قابل بهره برداری با توجه به شرایط خشکسالی برای سال زراعی جدید اعلام کند که متاسفانه با تاخیر اعلام شد، درحالیکه بنابر ماده ۳۳ برنامه هفتم ۳ ماه قبل از شروع سال آبی برنامه الگوی کشت وزارت جهاد تدوین و در معرض دید کشاورزان قرار بگیرد تا الگوی کشت اجرا شود که متاسفانه ۳ ماه بعد وزارت نیرو در مهرماه ۵۱ میلیارد متر مکعب آب سطحی و زیرزمینی ابلاغ کرد که متناسب با آن برنامه الگوی کشت را دادیم که خیلی از کشاورزان با توجه به آنکه از تیرماه باید برنامه الگوی کشت روی سامانه می رفت، اما متاسفانه تاخیر موجب شده تا شرایط خشکسالی و مدیریت خشکسالی دچار مشکل شود که براین اساس احتمال تاخیر کشت دیم وجود دارد.

به گفته وی، اگر بارش هایی در آذرماه و فصل زمستان در پیش نداشته باشیم، اساسا کشت پاییزه دچار چالش خواهد شد.

سرپرست دفتر امور آب کشاورزی وزارت جهاد گفت ما در معاونت آب و خاک پروژه های متناسب با خشکسالی را فهرست ارسال کردیم و به سازمان مدیریت بحران و برنامه برای تامین‌ اعتبار یا هر اقدام قابل اجرایی فرستادیم که متناسب با شرایط برای آب رسانی اضطراری یا انتقال آب با لوله و بهبود وضعیت قنوات، ذخیره آب در استخرهای ذخیره در استان ها اقدام شود تا حدامکان از بروز خسارت کاسته شود.