عبور از مرز پذیرش یک هزار کالا و اوراق تا بررسی پذیرش گواهی صرفهجویی گازوئیل شرکت پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران
وحید عامری
مرداد ۱, ۱۴۰۴
1057
۱۰:۳۷ – ۰۱ مرداد ۱۴۰۴
باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلیپور - بر اساس پیگیریهای خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان از سوی بورس انرژی به ما اعلام شد، تاکنون در بورس انرژی ایران ۶۴ هیات پذیرش و ۲۱۹ کمیته عرضه برگزار شده است. در نتیجه این فعالیتها، ۱۰۰۴ کالا و اوراق قابل معامله در تابلوهای بورس انرژی پذیرش شده که این تعداد پذیرش از سوی ۵۱۹ عرضه کننده منحصربهفرد صورت گرفته است. عبور از مرز پذیرش یک هزار کالا و اوراق بهادار، دستاورد سالها تلاش مستمر در جهت توسعه این بازار به شمار میرود.
تاریخچه پذیرش کالا در بورس انرژی ایران
نخستین جلسه هیات پذیرش در تاریخ دی ۱۳۹۱ و در روزهای نخست تاسیس بورس انرژی ایران تشکیل شد. کالاهای برق تولیدی نیروگاه پرند و سیکل ترکیبی خوی به عنوان اولین کالاها، فرآیند پذیرش را طی کردند. در تابلو سایر حاملهای انرژی نیز، اولین پذیرش مربوط به کالای قطران شرکت پالایش قطران زرند بود که در سومین جلسه هیئت پذیرش در تاریخ ۹ اسفند ۱۳۹۱ پذیرش شد.
با گذشت کمتر از یک سال از تاریخ تاسیس بورس انرژی ایران و در آبان سال ۱۳۹۲ در تابلوی نفت و گاز نیز کالای نفت خام سبک شرکت ملی نفت ایران در کمیته عرضه مورد پذیرش قرار گرفت. همچنین با پررنگ شدن اهمیت برق تجدیدپذیر طی سالهای بعد، اولین پذیرشهای تابلوی برق سبز نیز مربوط به کمیته عرضه ۱۷۳ مورخ ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۲ است که ۸ نیروگاه برق تجدیدپذیر پذیرفته شدهاند. اولین پذیرش برق آزاد نیز مربوط به نیروگاه کوچک مقیاس بشل شرکت باران نیرو بشل است که در کمیته عرضه شماره ۱۹۹ مورخ ۲۳ خرداد ۱۴۰۳ انجام شد.
صدرنشینی پذیرش در بازار برق
در بازار فیزیکی مجموعا از سال ۱۳۹۱ تاکنون ۷۸۵ کالا پذیرش گردیده است که از این تعداد ۲۷۱ کالا در تابلوی سایر حاملهای انرژی و نفت و گاز (هیدروکربوری) و تعداد ۴۱۴ کالا در تابلوی برق که شامل ۹۷ نیروگاه در تالار برق عادی، ۱۱۷ تجدیدپذیر (برق سبز) و ۲۰۰ نیروگاه برق آزاد است.
در بازار فرعی بورس انرژی تاکنون ۹۳ کالا پذیرش گردیده که اولین پذیرش مربوط به کالای ته مانده برج تقطیر شرکت پالایش نفت کرمانشاه است. این کالا در کمیته عرضه ۱۲۹ و در تاریخ ۲۵ دی ۱۳۹۸ پذیرش شد. تاکنون ۶۵ شرکت خرده فروش در این بازار پذیرش شدهاند که در بازار برق بورس انرژی ایران مشغول فعالیت هستند.
ابزارهای تامین مالی بورس انرژی
اولین پذیرش اوراق سلف موازی استاندارد مربوط به کالای نفت کوره شرکت ملی نفت ایران به میزان ۵۰۰ میلیارد ریال بود که در جلسه شماره ۱۳ هیئت پذیرش مورخ ۵ آبان ۱۳۹۳ مورد پذیرش قرار گرفت.
تاکنون ۶۴ اوراق سلف موازی استاندارد با مبلغی بالغ بر ۱، ۱۳۰ هزار میلیارد ریال در این بورس پذیرش شده است که در راستای تامین مالی شرکت¬های عرضهکننده در این بورس بود.
اولین پذیرش گواهی ظرفیت نقدی مربوط به هیئت پذیرش ۳۴ مورخ ۲۶ اسفندماه سال ۹۶ و تعداد ۲۵۴ هزار ورقه مربوط به نیروگاه شرکت تولید نیروی برق حرارتی است. تاکنون ۴۵ شرکت اقدام به پذیرش گواهی ظرفیت خود با حجمی در حدود ۴ میلیون و ۸۹۰ هزار ورقه (کیلووات) نمودهاند.
بورس انرژی ایران تا کنون پذیرهنویسی ۲ صندوق شامل صندوق پروژه «آرمان پرند مپنا» و «صندوق کالایی سینرژی» را انجام داده است. شایان ذکر است، موافقت اصولی چندین صندوق نیز در حوزه انرژی از سوی سازمان بورس و اوراق بهادار صادر گردیده درحال انجام اقدامات لازم جهت صدور دیگر مجوزها است.
تاکنون ۶ قرارداد آتی در بورس انرژی ایران پذیرش شده که شامل قراردادهای آتی بنزین، نفتا، متانول، نفت خام سبک و سنگین و میعانات گازی هستند.
پذیرش انبارها در راستای صدور گواهیهای سپرده
پذیرش انبار در بورس انرژی ایران به این معناست که یک انبار خاص، شرایط و الزامات لازم برای نگهداری کالاهای پذیرش شده در بورسهای کالایی را دارد و از سوی بورس انرژی به عنوان انبار مورد تایید شناخته شده است.
بورس انرژی ایران تاکنون اقدام به پذیرش ۷ انبار که شامل انبار نفت خام خارک، انبار میعانات گازی پارسجنوبی، خطوط لوله انتقال گاز ملی گاز ایران، شبکه سراسری برق توانیر، پساب آب و فاضلاب منطقه ۶ تهران، نفتا و برش هیدروکربنی پارس بهین پالایش نفت قشم نموده است. اولین پذیرش انبار در سال ۱۴۰۱ با پذیرش انبار نفت خام و میعانات گازی بود که منجر به انتشار گواهی سپرده حاملهای انرژی در همان سال شد.
گفتنی است، اقدامات مقتضی در خصوص انتشار گواهی سپرده مربوط به سایر انبارها در دست اقدام است.
بورس انرژی ایران، علیه ناترازی
بورس انرژی ایران در راستای کمک به حل معضل ناترازی برق و گاز اقدام به طراحی ابزاری با عنوان گواهی صرفهجویی انرژی نموده که در این راستا ۲۰ میلیارد گواهی صرفهجویی برق شرکت توانیر (معادل ۲۰ میلیارد کیلووات ساعت برق) در هیئت پذیرش شماره ۵۶ مورخ ۲۱ آبان ۱۴۰۲ و ۱۰ میلیارد گواهی صرفهجویی گازطبیعی (معادل ۱۰ میلیارد متر مکعب گاز طبیعی) شرکت ملی گاز ایران در هیئت پذیرش شماره ۵۹ مورخ ۲۵ بهمن ۱۴۰۲ پذیرش گردید.
بر همین اساس و انجام صرفهجویی از سوی سرمایهگذاران در این حوزه تاکنون مجموعا ۱ میلیارد و ۵۸۲ میلیون گواهی صرفهجویی محقق شده گاز طبیعی و ۳۱ میلیون و ۵۰۰ هزار گواهی صرفهجویی محقق شده برق به متقاضیان تخصیص داده شده است. در حال حاضر نیز بررسی پذیرش گواهی صرفهجویی گازوئیل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران در دست اقدام است که مطابق برآوردها احتمالا امسال و با همکاری آن شرکت پذیرش خواهد شد.
